Xung ĐộtWiki
Tìm
Gỡ mâu thuẫn đời thường

Mâu thuẫn với đồng nghiệp: nói gì, nói lúc nào và khi nào báo sếp

Mâu thuẫn với đồng nghiệp nên nói riêng, sớm, cụ thể về việc chứ không về tính cách. Chỉ báo sếp hay nhân sự khi đã nói không được, hoặc có quấy rối, đe doạ.

Mâu thuẫn với đồng nghiệp: nói gì, nói lúc nào và khi nào báo sếp

Mâu thuẫn với đồng nghiệp nên được nói riêng, sớm và cụ thể với chính người đó, trước khi kể với ai khác. Một cuộc nói chuyện tốt tập trung vào việc (ai làm phần nào, hạn nào, ghi tên ai) chứ không vào tính cách, và kết thúc bằng một thoả thuận rõ cho lần sau. Chỉ khi đã nói mà không được, hoặc khi chuyện liên quan tới quấy rối, phân biệt đối xử, gian lận, mới đưa lên quản lý hay bộ phận nhân sự — kèm ghi chép cụ thể. Điều nên tránh nhất là nói xấu sau lưng: nó gần như luôn làm mâu thuẫn to thêm.

Những kiểu va chạm hay gặp nơi làm việc

Đi làm là ngồi cạnh những người mình không chọn, tám tiếng mỗi ngày, cùng chịu sức ép về kết quả. Va chạm là chuyện tất nhiên. Các kiểu hay gặp nhất:

  • Chia việc không đều: một người gánh phần nặng, người kia thong thả.
  • Tranh công: ý tưởng của mình được người khác trình bày như của họ.
  • Phụ thuộc hạn: phần của mình không làm được vì người kia nộp muộn.
  • Khác cách làm việc: người thích bàn kỹ, người thích làm ngay; người nhắn tin lúc nửa đêm, người tắt máy sau giờ làm.
  • Lời nói, thái độ: câu đùa khó chịu, giọng ra lệnh, bình luận trong cuộc họp.
  • Tin đồn, bè phái: chuyện riêng bị đem ra bàn tán, nhóm này nhóm kia.

Nhà nghiên cứu quản trị Karen Jehn phân biệt xung đột về công việc (bất đồng cách làm, nội dung) với xung đột về quan hệ (không ưa nhau, khó chịu về con người). Loại thứ nhất, nếu được nói ra đàng hoàng, có thể giúp nhóm làm tốt hơn; loại thứ hai thường gây hại. Mẹo thực tế là: cố giữ mâu thuẫn ở tầng công việc, đừng để nó trượt xuống thành chuyện "mình ghét người này" — từ cả hai phía.

Trước khi nói: tự kiểm tra ba điều

  1. Mình có đủ thông tin chưa? Người kia nộp muộn có thể vì bị giao thêm việc mà mình không biết. Hỏi trước khi kết luận.
  2. Đây là chuyện một lần hay một nếp? Một lần lỡ có thể bỏ qua. Lặp lại ba bốn lần thì nên nói.
  3. Mình muốn gì sau cuộc nói chuyện? Không phải "để người đó biết mình bực", mà là một thay đổi cụ thể: lần sau báo trước một ngày nếu trễ hạn; ghi tên cả nhóm trong báo cáo.

Nói thế nào: một khung bốn câu

Có thể dùng một khung đơn giản: nêu việc cụ thể, nói ảnh hưởng, hỏi góc nhìn của người kia, đề xuất cách làm. Ví dụ với chuyện trễ hạn:

"Anh Minh, hai tuần nay phần số liệu đến chỗ em vào chiều thứ Sáu, trong khi hạn là sáng thứ Năm. Em phải làm thêm cuối tuần mới kịp gửi khách. Bên anh có vướng gì không? Mình thử thế này được không: nếu thấy sắp trễ thì anh nhắn em trước một ngày để em xếp việc khác."

Câu này không có "lúc nào anh cũng", không có "anh vô trách nhiệm", và để ngỏ khả năng người kia có lý do. Nó cũng kết thúc bằng một đề nghị cụ thể, dễ đồng ý.

Vài lưu ý:

  • Nói riêng, không nói trong cuộc họp hay nhóm chat chung. Bị góp ý trước đám đông, ai cũng phản ứng tự vệ.
  • Nói trực tiếp hoặc gọi điện với chuyện nhạy cảm. Tin nhắn chữ dễ bị đọc sai giọng.
  • Nói sớm. Để dồn ba tháng rồi mới nói, mình sẽ nói bằng giọng của ba tháng bực bội.

Bảng tra: chuyện gì, bắt đầu từ đâu

Tình huốngBước đầuNếu không được
Chia việc không đềuĐề xuất cùng liệt kê việc và người phụ trách, ghi ra chungNhờ trưởng nhóm phân công rõ
Bị tranh côngNói riêng, đề nghị lần sau ghi tên đầy đủ; tự cập nhật tiến độ của mình với quản lýTrao đổi với quản lý, mang theo email, tài liệu làm bằng chứng
Trễ hạn ảnh hưởng mìnhHỏi nguyên nhân, đề xuất báo trướcĐưa vào cuộc họp nhóm như một vấn đề quy trình, không nêu tên
Câu đùa khó chịuNói ngắn, rõ: "Câu đó làm em khó chịu, anh đừng nói vậy nữa."Báo quản lý, nhân sự
Quấy rối, đe doạ, phân biệt đối xửKhông cần tự hoà giải; ghi lại và báo ngay quản lý, nhân sựCông đoàn, thanh tra lao động, luật sư; có nguy hiểm thì gọi 113

Khi đưa lên quản lý hay nhân sự

Đưa chuyện lên trên không phải là "mách lẻo" nếu làm đúng cách và đúng lúc. Nên:

  • Ghi chép trước: ngày, giờ, chuyện gì, ai chứng kiến, email hay tin nhắn liên quan.
  • Nói về ảnh hưởng tới công việc, không về cảm xúc cá nhân: "Ba lần trễ hạn trong tháng làm báo cáo cho khách chậm hai ngày."
  • Nói mình đã thử gì: cho thấy mình đã nói trực tiếp với đồng nghiệp.
  • Đề nghị điều cụ thể: phân công rõ hơn, một buổi ba bên ngồi lại, đổi quy trình.

Với quấy rối tình dục, Bộ luật Lao động năm 2019 đã cấm hành vi này tại nơi làm việc và yêu cầu người sử dụng lao động có quy định phòng, chống trong nội quy. Người bị quấy rối không cần, và không nên, tự "nói chuyện cho ra lẽ" với người quấy rối; hãy báo theo kênh của công ty, công đoàn, và nếu cần thì tìm luật sư, trợ giúp pháp lý.

Những điều làm mâu thuẫn tệ hơn

  • Nói xấu với đồng nghiệp khác. Chuyện sẽ đến tai người kia, theo phiên bản tệ hơn.
  • Lôi kéo người vào phe mình. Mâu thuẫn hai người thành chia rẽ cả phòng.
  • Trả đũa ngầm: chậm trả lời, giấu thông tin, "quên" mời họp. Người khác sẽ nhận ra, và mình cũng thành người có lỗi.
  • Đăng bóng gió lên mạng xã hội. Đồng nghiệp nào cũng có thể đọc được.
  • Cc cả sếp vào email góp ý lần đầu. Người nhận sẽ coi đó là tấn công.

Góc nhìn hôm nay

Không phải ai ở chỗ làm cũng cần là bạn; chỉ cần làm việc được với nhau. Nếu đang có một mâu thuẫn âm ỉ, thử viết ra khung bốn câu cho nó: việc cụ thể, ảnh hưởng, câu hỏi, đề xuất. Đọc lại, gạch bỏ mọi từ chỉ tính cách. Rồi hẹn người đó một cuộc cà phê mười lăm phút. Phần lớn đồng nghiệp sẽ đón nhận một lời góp ý riêng, rõ ràng tốt hơn ta nghĩ.

Câu hỏi thường gặp

Mâu thuẫn với đồng nghiệp nên làm gì đầu tiên?

Nói riêng, sớm và cụ thể với chính người đó, trước khi kể với ai khác. Tập trung vào việc chứ không vào tính cách, và kết thúc bằng một đề nghị rõ ràng cho lần sau.

Bị đồng nghiệp tranh công thì xử lý sao?

Nói riêng với người đó, đề nghị lần sau ghi tên đầy đủ. Đồng thời chủ động cập nhật tiến độ công việc của mình với quản lý. Nếu lặp lại, trao đổi với quản lý kèm email, tài liệu làm bằng chứng.

Khi nào nên báo mâu thuẫn với sếp hoặc nhân sự?

Khi đã nói trực tiếp mà không được, khi mâu thuẫn ảnh hưởng rõ tới công việc, hoặc ngay lập tức nếu có quấy rối, đe doạ, phân biệt đối xử. Nên mang theo ghi chép cụ thể và đề nghị rõ ràng.

Bị quấy rối tình dục ở nơi làm việc thì làm gì?

Ghi lại sự việc, báo theo kênh của công ty, bộ phận nhân sự hoặc công đoàn. Bộ luật Lao động 2019 cấm quấy rối tình dục tại nơi làm việc. Có thể tìm luật sư hoặc trợ giúp pháp lý; có nguy hiểm thì gọi 113.

Xung đột công việc và xung đột quan hệ khác nhau thế nào?

Xung đột công việc là bất đồng về cách làm, nội dung; xung đột quan hệ là khó chịu về con người. Theo nghiên cứu của Karen Jehn, loại thứ nhất nếu được nói đàng hoàng có thể có ích, còn loại thứ hai thường gây hại.

Mở app Xung Đột

Sa bàn giấy, quân cờ gỗ — cắt tiếp tế, hạ thủ phủ

Mở app Xung Đột

Bài viết liên quan

Mở app Xung Đột

Sa bàn giấy, quân cờ gỗ — cắt tiếp tế, hạ thủ phủ

Mở app Xung Đột Xem app khác