Xung ĐộtWiki
Tìm
Gỡ mâu thuẫn đời thường

Ông bà và bố mẹ bất đồng chuyện nuôi cháu: phân định và nói sao

Ông bà và bố mẹ bất đồng nuôi cháu thì tách chuyện an toàn theo khuyến cáo y tế, bố mẹ quyết, với chuyện khác kiểu thì để ông bà làm theo cách riêng của mình.

Ông bà và bố mẹ bất đồng chuyện nuôi cháu: phân định và nói sao

Khi ông bà và bố mẹ bất đồng chuyện nuôi cháu, cách gỡ bền nhất là tách hai loại chuyện: chuyện an toàn và sức khoẻ thì theo khuyến cáo của bác sĩ, bố mẹ giữ quyết định cuối cùng; chuyện khác kiểu — món ăn, cách ru ngủ, câu chuyện kể — thì để ông bà làm theo cách của mình. Song song, bố mẹ cần ghi nhận công sức của ông bà một cách cụ thể, và nói chuyện riêng với ông bà chứ không tranh cãi trước mặt cháu. Phần lớn ông bà không cố ý chống lại con cái; họ làm theo cách đã nuôi lớn chính bố mẹ cháu.

Vì sao chuyện nuôi cháu dễ thành chuyện lớn

Ở Việt Nam, ông bà trông cháu là chuyện rất phổ biến, nhất là khi bố mẹ đi làm cả ngày hoặc làm ăn xa. Sự giúp đỡ ấy là vô giá, nhưng cũng tạo ra một tình thế khó: người bỏ nhiều công sức chăm cháu nhất trong ngày lại không phải người có quyền quyết định cuối cùng.

Va chạm thường đến từ ba nguồn:

  • Kiến thức thay đổi. Nhiều khuyến cáo về chăm trẻ đã khác so với ba mươi năm trước — tư thế ngủ, ăn dặm, dùng thuốc, màn hình. Cách ông bà làm từng là cách được khuyên vào thời đó.
  • Cảm giác bị chê. Khi bố mẹ nói "không được làm thế", ông bà dễ nghe thành "ngày xưa ông bà nuôi con sai". Đây là chuyện danh dự, không chỉ chuyện kỹ thuật.
  • Tình thương theo cách khác nhau. Ông bà thương cháu bằng cách cho ăn thật no, chiều thật nhiều; bố mẹ thương con bằng cách đặt giới hạn. Cả hai đều là thương.

Tách chuyện an toàn với chuyện khác kiểu

Không phải bất đồng nào cũng đáng cãi. Bảng dưới đây gợi ý cách phân loại một số chuyện thường gặp.

ChuyệnLoạiGợi ý
Tư thế ngủ của trẻ sơ sinhAn toànKhuyến cáo hiện nay là cho trẻ nhỏ ngủ nằm ngửa trên mặt phẳng chắc, không gối, chăn dày quanh mặt, để giảm nguy cơ đột tử khi ngủ
Mật ong cho trẻ dưới 1 tuổiAn toànKhông cho, vì nguy cơ ngộ độc botulinum ở trẻ nhỏ
Tự cho cháu uống thuốc, nhất là kháng sinhAn toànChỉ dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ
Cho xem điện thoại để dỗ ănSức khoẻTổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị trẻ dưới 2 tuổi không dùng thiết bị màn hình, trẻ 2–4 tuổi không quá 1 giờ mỗi ngày
Ép ăn, đút cho bằng hếtSức khoẻBàn với ông bà về cách cho ăn theo nhu cầu của trẻ; hỏi bác sĩ nhi nếu lo cháu còi
Món ăn, cách nấuKhác kiểuĐể ông bà nấu theo cách của mình, miễn đủ chất, sạch
Hát ru, kể chuyện, chơi đùaKhác kiểuĐể ông bà làm theo cách riêng — đây là phần quý nhất cháu nhận từ ông bà
Chiều cháu, cho quà vặtKhác kiểu (trong giới hạn)Thống nhất vài giới hạn chính, phần còn lại châm chước

Với chuyện an toàn, bố mẹ nên giữ vững. Với chuyện khác kiểu, nhường được thì nên nhường. Trẻ lớn lên với hai kiểu chăm sóc khác nhau không bị hại; trẻ lớn lên giữa những trận cãi của người lớn thì có.

Nói với ông bà sao cho không thành chê

Ai nói

Nguyên tắc chung: con đẻ nói với bố mẹ đẻ. Con dâu không nên là người trực tiếp góp ý với bố mẹ chồng về chuyện nhạy cảm; con rể cũng vậy với bố mẹ vợ. Cùng một câu, từ con ruột nghe nhẹ hơn nhiều.

Nói thế nào

Một câu góp ý dễ nghe thường có: lời cảm ơn cụ thể, lý do dựa trên nguồn bên ngoài (bác sĩ, khuyến cáo y tế) chứ không phải "con thấy mẹ làm sai", và một đề nghị rõ ràng. Ví dụ:

"Mẹ trông cháu cả ngày vất vả, may có mẹ vợ chồng con mới đi làm yên tâm. Hôm khám, bác sĩ dặn bé dưới một tuổi chưa được ăn mật ong vì dễ ngộ độc. Mẹ giúp con để ý giùm nhé."

Nói khi nào

Nói riêng, lúc bình tĩnh, không phải ngay sau khi vừa phát hiện chuyện, và tuyệt đối không trước mặt cháu. Trẻ thấy bố mẹ cãi với ông bà sẽ bối rối không biết nghe ai, và có khi học cách lợi dụng sự bất đồng ấy.

Ghi nhận công sức: điều bố mẹ hay quên

Nhiều ông bà trông cháu từ sáng tới tối, có khi bỏ cả nếp sinh hoạt, bạn bè, sức khoẻ của mình. Khi chỉ nhận về những lời góp ý, họ thấy mình bị coi như người giúp việc không lương. Vài điều đơn giản giúp thay đổi không khí:

  • Cảm ơn cụ thể, thường xuyên: "Hôm nay mẹ cho cháu ăn ngoan quá, con cảm ơn mẹ."
  • Cho ông bà ngày nghỉ, không mặc định ông bà trông cháu mọi lúc.
  • Hỏi ý ông bà ở những chuyện ông bà có kinh nghiệm thật — nhiều chuyện ông bà làm đúng và giỏi hơn bố mẹ.
  • Bàn rõ chuyện chi phí: tiền ăn của cháu, tiền đi lại, để ông bà không phải bù.

Khi ông bà là người nuôi chính

Nhiều gia đình bố mẹ đi làm xa, gửi con ở quê với ông bà hàng năm trời. Lúc này ông bà thực chất là người nuôi dạy chính, và bố mẹ ở xa khó đòi quyết mọi chuyện. Cách hợp lý hơn là thống nhất vài điều cốt lõi (sức khoẻ, an toàn, học hành), còn lại tin ông bà. Gọi điện cho con đều đặn, về thăm khi có thể, và nhớ rằng khi đón con về, đứa trẻ có thể nhớ ông bà rất nhiều — đó là dấu hiệu tốt, không phải mất con.

Khi bất đồng vượt quá chuyện cách nuôi

Nếu cháu bị đánh đập, bị bỏ mặc, bị nói những lời làm tổn thương thường xuyên, hoặc người trông trẻ có dấu hiệu sức khoẻ không còn đảm đương được (lẫn, hay quên tắt bếp, không theo kịp trẻ), bố mẹ cần thay đổi cách sắp xếp chăm con, dù khó nói. Trẻ bị bạo lực, xâm hại có thể được hỗ trợ qua Tổng đài quốc gia bảo vệ trẻ em 111. Sức khoẻ của ông bà cũng là chuyện cần lo: trông một đứa trẻ hiếu động cả ngày không nhẹ với người ngoài sáu mươi.

Góc nhìn hôm nay

Thử ngồi lại cùng ông bà, liệt kê vài điều "nhà mình thống nhất" về an toàn của cháu, viết ra giấy dán ở tủ lạnh — không phải để kiểm tra ông bà, mà để mọi người trong nhà, kể cả người giúp việc, cùng làm giống nhau. Mang ông bà theo một lần đi khám định kỳ cho cháu cũng là cách để ông bà nghe trực tiếp lời bác sĩ, thay vì nghe lại qua con cái.

Câu hỏi thường gặp

Ông bà nuôi cháu khác ý bố mẹ thì nên làm gì?

Tách chuyện an toàn, sức khoẻ với chuyện khác kiểu. Chuyện an toàn thì theo khuyến cáo y tế và bố mẹ quyết; chuyện khác kiểu như món ăn, cách ru ngủ thì để ông bà làm theo cách riêng.

Góp ý với bố mẹ chồng về cách chăm cháu thế nào?

Nên để người chồng, tức con ruột, nói với bố mẹ mình. Câu góp ý nên có lời cảm ơn cụ thể, lý do dựa trên lời bác sĩ và một đề nghị rõ ràng, nói riêng và không trước mặt cháu.

Ông bà cho cháu xem điện thoại khi ăn có sao không?

Tổ chức Y tế Thế giới khuyến nghị trẻ dưới 2 tuổi không dùng thiết bị màn hình và trẻ 2–4 tuổi không quá 1 giờ mỗi ngày. Có thể cùng ông bà tìm cách khác để cháu ăn như kể chuyện, cho cháu tự cầm thìa.

Có nên cãi với ông bà trước mặt cháu?

Không nên. Trẻ thấy người lớn cãi nhau sẽ bối rối không biết nghe ai và có thể học cách lợi dụng bất đồng. Hãy nói chuyện riêng khi bình tĩnh.

Khi nào nên thôi gửi con cho ông bà trông?

Khi trẻ bị đánh, bị bỏ mặc, hoặc khi sức khoẻ của ông bà không còn đảm đương được việc trông trẻ an toàn. Đổi cách sắp xếp lúc đó là vì cả cháu lẫn ông bà.

Mở app Xung Đột

Sa bàn giấy, quân cờ gỗ — cắt tiếp tế, hạ thủ phủ

Mở app Xung Đột

Bài viết liên quan

Mở app Xung Đột

Sa bàn giấy, quân cờ gỗ — cắt tiếp tế, hạ thủ phủ

Mở app Xung Đột Xem app khác