Xung ĐộtWiki
Tìm
Tư duy theo lượt

Nghi binh và bẫy trên bàn cờ: lừa thế nào cho đúng, tránh thế nào

Nghi binh là khiến đối phương tin điều sai về ý đồ, bẫy là bày thứ trông có lợi cho họ. Bẫy tốt là nước vẫn có ích khi đối phương không mắc, nếu không chỉ là cầu may.

Nghi binh và bẫy trên bàn cờ: lừa thế nào cho đúng, tránh thế nào

Nghi binh là làm cho đối phương tin vào một điều sai, như tưởng mình sắp đánh ở chỗ này trong khi đòn thật ở chỗ khác; bẫy là bày ra một thứ trông có lợi cho đối phương để họ bước vào chỗ bất lợi. Trên bàn cờ và sa bàn, cả hai đều hợp lệ và là một phần của cái hay. Nhưng bẫy tốt có một điều kiện: nếu đối phương không mắc, mình cũng không mất gì. Bẫy mà hỏng là tự hại thì chỉ là cầu may.

Lừa là một phần của thế trận

Thiên Kế trong Tôn Tử binh pháp có câu: việc binh là đạo dối trá (binh giả, quỷ đạo dã). Câu này thường bị hiểu sai thành "cứ lừa là hay". Ý của nó là: đối phương luôn cố đoán mình, nên ai để lộ ý đồ thật thì người đó thiệt. Lừa không phải mục đích mà là cách để đòn thật trúng chỗ đối phương không phòng.

Trên bàn cờ, lừa không phải gian lận. Mọi quân đều nằm trên bàn, mọi nước đều theo luật. Cái bị che giấu chỉ là ý đồ, và đọc ý đồ của nhau chính là một nửa cái thú của cờ trận.

Các thủ pháp chính

Thủ phápCách làm trên sa bànDấu hiệu nhận ra
Giả đánhĐưa một phần quân làm như tấn công một hướng để kéo dự bị đối phương về đóĐòn tấn công ồn ào nhưng không có quân theo sau
Mồi nhửĐể lộ một quân hay một thành trông dễ ăn, nhưng ai vào lấy sẽ bị vây hoặc mất vị tríMột thứ "miễn phí" xuất hiện đột ngột
Giả yếuRút lui, để trống, làm như hết sức để đối phương tiến sâu quá đàĐối phương lùi mà không mất quân
Quân giảTrên sa bàn có che giấu, đặt đơn vị giả để đối phương đoán sai quân sốĐơn vị không bao giờ giao chiến, chỉ đứng
Hai đe doạ một lúcMột nước đặt hai mục tiêu, đối phương chỉ đỡ được mộtMột quân đứng ở chỗ với tới nhiều thứ quý

Thủ pháp cuối không hẳn là lừa, nhưng thường đi kèm: nghi binh kéo đối phương về một phía, rồi một nước đặt hai đe doạ ở phía bên kia.

Bẫy tốt và bẫy cầu may

Người mới hay mê bẫy. Họ đi một nước chỉ vì "nếu đối phương sơ ý thì mình thắng ngay". Vấn đề là đối phương không sơ ý, và nước đi ấy hoá ra kém.

Phép thử đơn giản: giả sử đối phương nhìn ra bẫy, nước của mình có còn là nước tốt không?

  • Nếu có: đây là bẫy tốt. Đối phương mắc thì mình lời lớn, không mắc thì mình vẫn đi một nước có ích.
  • Nếu không: đây là bẫy cầu may. Mình đang đánh cược vào lỗi của người khác, và trả giá mỗi khi họ không mắc lỗi.

Với đối thủ yếu, bẫy cầu may có thể thắng vài ván. Với đối thủ đủ giỏi, nó là cách nhanh nhất để tự làm yếu thế mình. Thói quen dựa vào bẫy cầu may cũng làm người cầm quân chậm tiến bộ, vì họ thắng nhờ đối phương sai chứ không nhờ mình đúng.

Con ngựa thành Troy: truyền thuyết lừa nổi tiếng nhất

Không có chuyện nghi binh nào nổi tiếng hơn con ngựa gỗ thành Troy. Cần nói rõ: đây là truyền thuyết. Odysseia của Homeros có nhắc tới con ngựa, còn câu chuyện đầy đủ, với lời cảnh báo của Laocoön, được Vergilius kể trong quyển 2 của Aeneis, viết hơn một nghìn năm sau thời điểm được cho là cuộc chiến diễn ra. Khảo cổ học ở đồi Hisarlık (Thổ Nhĩ Kỳ) tìm thấy nhiều lớp thành Troy, nhưng không có bằng chứng nào cho con ngựa.

Dù là truyền thuyết, câu chuyện tóm đủ ba yếu tố của một cái bẫy tốt: một món quà trông vô hại, một đối phương muốn tin rằng mình đã thắng, và một đòn thật nằm ngay trong món quà. Nó cũng có bài học ngược: Laocoön đã nghi ngờ, nhưng người Troy không nghe. Trong truyền thuyết, người cảnh báo đúng nhưng không được tin.

Cách để không mắc bẫy

  1. Nghi mọi thứ miễn phí. Khi đối phương để lộ một quân dễ ăn, câu hỏi đầu tiên không phải "ăn được không" mà là "vì sao họ để lộ?"
  2. Nhìn chỗ không có tiếng động. Khi một hướng bị đánh rất ồn, hãy kiểm hướng yên lặng nhất. Đòn thật thường ở đó.
  3. Đếm quân đối phương. Nếu biết tổng số quân của họ, thấy chỗ này đông bất thường thì chỗ khác phải mỏng. Nếu không đủ quân cho cả hai chỗ, một chỗ là giả.
  4. Đừng dùng dự bị cho đòn đầu tiên. Đòn đầu tiên dễ là giả đánh nhất. Giữ dự bị tới khi rõ đâu là đòn thật.
  5. Hỏi lại nước của chính mình. Trước khi lao vào một miếng mồi, tự hỏi: lượt sau đối phương sẽ làm gì với chỗ mình vừa bỏ trống?

Đừng lừa quá tay

Nghi binh tốn quân. Phần quân giả đánh là phần không đánh thật. Một kế hoạch có quá nhiều tầng lừa thường mỏng ở chỗ quan trọng nhất. Có mấy dấu hiệu cho thấy đang lừa quá tay:

  • Phần quân dùng để nghi binh lớn hơn phần quân đánh thật.
  • Kế hoạch chỉ thành nếu đối phương mắc tới hai, ba lớp lừa liên tiếp.
  • Mình dành nhiều lượt để bày trò hơn là để đặt quân vào chỗ tốt.

Với đối phương đã quen, lừa giản dị và đúng lúc thường hiệu quả hơn lừa phức tạp.

Góc nhìn hôm nay

Trên bàn cờ, nghi binh và bẫy là phần chính đáng của cuộc đấu trí, vì hai bên đã cùng đồng ý với luật. Ngoài đời, chuyện khác hẳn: lừa người thân, đồng nghiệp hay hàng xóm làm hỏng lòng tin, thứ mất đi rất khó lấy lại. Bài học đáng mang ra khỏi bàn cờ là phía phòng vệ: nghi những thứ "miễn phí", nhìn chỗ yên lặng, và đừng để mong muốn làm mờ mắt như người Troy trong truyền thuyết.

Muốn đọc tiếp:

  • Thiên Kế trong Tôn Tử binh pháp, đọc cùng chú giải để hiểu đúng ý "đạo dối trá".
  • Vergilius, Aeneis, quyển 2, để đọc câu chuyện con ngựa gỗ trong bản văn cổ.
  • Tự thử: chơi một ván sa bàn có quân giả, mỗi bên được đặt hai đơn vị giả. Sau ván, mỗi người kể lại mình đã đoán sai ở đâu.

Câu hỏi thường gặp

Nghi binh là gì?

Nghi binh là làm cho đối phương tin vào một điều sai về ý đồ của mình, chẳng hạn giả đánh ở một hướng để kéo quân của họ về đó, trong khi đòn thật ở hướng khác. Trên bàn cờ và sa bàn, đây là thủ pháp hợp lệ.

Thế nào là một cái bẫy tốt trên bàn cờ?

Bẫy tốt là nước đi vẫn có ích ngay cả khi đối phương nhìn ra bẫy. Nếu họ mắc thì mình lời lớn, nếu không thì mình vẫn đi một nước tốt. Ngược lại, bẫy chỉ có giá trị khi đối phương sai là bẫy cầu may.

"Binh giả quỷ đạo" nghĩa là gì?

Đây là câu trong thiên Kế của Tôn Tử binh pháp, nghĩa là việc binh là đạo dối trá. Ý chính là đối phương luôn cố đoán mình, nên không được để lộ ý đồ thật. Lừa là phương tiện để đòn thật trúng chỗ không phòng, không phải mục đích.

Con ngựa thành Troy có thật không?

Không có bằng chứng lịch sử hay khảo cổ cho con ngựa gỗ. Đây là truyền thuyết, được nhắc trong Odysseia của Homeros và kể đầy đủ trong Aeneis của Vergilius. Khảo cổ học tìm thấy thành Troy nhưng không tìm thấy dấu vết con ngựa.

Làm sao nhận ra một cái bẫy trên sa bàn?

Hãy nghi ngờ mọi thứ trông miễn phí, nhìn vào hướng yên lặng khi một hướng khác bị đánh ồn ào, và đếm quân đối phương để biết chỗ nào phải mỏng. Đừng dùng dự bị cho đòn đầu tiên vì đó dễ là đòn giả nhất.

Mở app Xung Đột

Sa bàn giấy, quân cờ gỗ — cắt tiếp tế, hạ thủ phủ

Mở app Xung Đột

Bài viết liên quan

Mở app Xung Đột

Sa bàn giấy, quân cờ gỗ — cắt tiếp tế, hạ thủ phủ

Mở app Xung Đột Xem app khác